Yazı Detayı
15 Ağustos 2017 - Salı 08:46
 
BİRAZ EMEK SİNEMASINDAN BAHSETMEK İSTİYORUM
Ümit Kayaçelebi
 
 

 

1963 yılında hayata geçen Emek Sineması (kışlık) ilk önceleri inşaatı devam ederken giriş salonunda faaliyete girdi ve makine dairesi bile yoktu . Makine Balkona çıkan merdivenler bırakılmıştı. Ve düz zeminde tahta sandalyelerde film seyrediliyordu. İşte sinemanın 75 kuruş gazozun 25 kuruş olduğu yıllar. Ama ne kadarda sinemadan keyif aldığımız yıllar.

Tahta sandalyelere bizi hiç de rahatsız etmezdi.

25 kuruşluk Uludağ Gazozunu içerken dünyalar bizim olurdu.

Birde siyah çekirdek varsa yanınızda tabi bu çekirdek kışlık sinemada yenmezdi ve yasaktı tıpkı sigara gibi.

Kışlık sinemalarda kesinlikle sigara içmek yasaktı çünkü görüntüyü etkilediği gibi etrafını da rahatsız ederdi.

Onun içindir ki sinemada görevli olan teşrifatçılar ellerinde fenerle sürekli dolaşarak etrafı kolaçan ederlerdi.

 

FENERCİLER

Dayanamayıp içen görürlerse uyarırlardı. Şimdi batıda bu görevlilere teşrifatçı denirken bizim şehirde FENERCİ tabiri kullanıldı hep.

Fenercilik basit bir görev değildi tabi.

Bir yandan sinema başlayıncaya kadar elde fener kesinlen bilete göre yer gösterirlerdi. Beri yandan bahşiş gelse ne ala sevinirlerdi.

Ama genelde bahşiş pek olmazdı.

Yer göstermenin yanı sıra her matine veya suareden sonra sinemanın temizliği de onlara aitti.

Ayrıca dışarının temizliği de cabası. Sinemanın belirli yerlerine afiş as sök o da işin ayrı bir parçasıydı.

Şimdi fenerci dey ipte geçmeyin. Herkesi fenerci yapmazlarda böyle ailesi mazbut terbiyeli edepli yol yordam bilen gençleri fenerci yaparlardı.

Çünkü sinemanın müşterisi ağırlıklı kadın ve kızlardı. Onlara saygısızlık veya terbiyesizlik yapılmasın diye sinema sahipleri fenercileri özellikle seçerlerdi.

Çünkü burada sinemanın prestiji itibarının zedelenmesini istemezlerdi.

Öyle sokakta boş gezen gel sende fenerci ol diye kabul edilmezdi ve seçilirdi.Ve inanın hayatım boyu her hangi bir matinede olumsuz böyle bir tabloya rastlamadım.

Ve o yıllarda herkes birbirini çok iyi tanırdı sarkıntılık, laf atma öyle kolay değildi. Bu şehir insanı  herkes birbirini tanır ve kollardı.

Biz babadan böyle gördük Rahmetli Müslim babanın tabiriyle.

Bu arada bazen gençlerin içinde sigara içen, yüksek sesle konuşan, çerez yiyenlere de müdahale ettikler zaman biraz maraza da çıkabiliyordu.

Yaz ayları geldiği zaman o personelin yaptıkları işlerden biride yazlık ve kışlık Emek Sinemalarının olduğu büyük alanı sil süpürdü.

Yaz ayları geldiğinde de. Malumdur ki 60 yıllarda böyle bol buzdolabı yoktu ve hatta hiç yoktu.

O zaman Rahmetli Yakup Sandıkçıdan alınan gazoz kasaların yaz akşamları büfeci ve personel buz gibi akan kehrize bırakırlar ve akşam üstü sinema başlayıncaya kadar kerhiz suyunda iyice soğuyan gazozlar sinemada müşteriye sunulurdu.

Ve o zamanlar  tamara otelin olduğu yerde boylu boyunca akıp duran kerhiz emek sinemasının gazozlarının buz gibi soğutulduğu yerdir aslında.

Emek Sinemasının (yazlık) hemen yanında Yüzbaşı oğlunun iki katlı evi vardı bazen çok cesaret gösterip damda bedava fil seyretmeye giderdik ama yakalanınca da amcada bizi bir güzel okşardı.

Bazen sinemanın yanındaki elektik direğine tırmanırdık bu kez sinema sahipleri gelip indirirlerdi.

Çocukluk işte doğru düzgün harçlığımız olmayınca ilada bu filmi seyredeceğim diye içimize kurt düşende neler yapmazdık.

Sinema kapısında dakikalarca bekler belki 2.yarıda alırlar desek de yine almazlardı.

O yıllarda rüsüm yani belediye geliri de olduğu için belediyecilerde kolay kolay içeriye kimsenin biletsiz girmesine müsaade etmezlerdi.

 

KISA MAÇ ÖZET FİLMLERİ

 

O yıllarda böyle şimdiki gibi naklen maç yayınları yoktu. Ya sahaya gidip seyrederdiniz maçı veyahut radyodan cumartesi Pazar günleri Orhan Ayhan, Halit Kıvanç ve Necati Kara kaya’dan maçı canlı takıp etme imkanınız vardı.

Bunun dışında maça gidemeyenler için o yıllarda Ziraat bankası renkli olarak İstanbul, Ankara ve izmirdeki maçları şöyle üç beş Dakka özet olarak çeker sinemalara gönderirdi.

Bu özet sinemaya geldiğinde özellikle akşam suarelerinde gösterilirdi. Bu da film reklam tahtasına yazılarak bir karton üzerinde duyurulurdu. O ilan aynen şöyleydi < Galatasaray-Feriköy maçının özeti sinemamızda> veyahut <Fenerbahçe-Göztepe maçının özeti sinamamızda>.

İşte bu da o zaman o sinemaya gelenin sayısını artıran bir etkendi. Sırf o birkaç dakikalık özet için onun hatırına bazen istemediğimiz bir filmi görmeye dahi giderdik. Ama çekimlerde o yıllardaki teknolojiye göre muhteşemdi.

 

 

DİYARBAKIRDA DİLAN VANDA EMEK SİNEMASI

 

Neden bu başlığı attım derseniz?

O yıllarda sinema dendiği zaman derlerdi Diyarbakır da Dilan sinemasını görün. Oraya gidenlere de gidin Van’da Emek Sinemasını görün derlerdi.

Gerçekten Emek Sineması  bir şaheserdi.

Emekte film seyretmek çok başkaydı. Çok zevk verirdi . Çok keyif verirdi. Film seyretmeye doyum olmazdı.

Neden derseniz zemine baktığınızda yerden 4 metreden 9 metreye kadar varan bir yükseltisi vardı. Önünde kim oturursa otursun rahat film seyrederdin. Ve bu yükseltiyi besleyen 1 er metrelik aralarda ses akustiğini destekliyordu.

Emek Sinemasında  sesin süzülmesi için kenar kaplamaları lambri olduğu gibi üzeri de çuha ile kaplandığı gibi duvardan da 25 santim kadar ayrıydı.

Ayrıca sinemanın ses ve görüntü sistemi birbirini bütünleyerek yapılmıştı.Hiç bir masraftan kaçınmayan mal sahipleri sinemanın ses sistemlerini İngiltere’den ve görüntü sistemlerinde italya’dan getirmişlerdi.

İşte bu ses ve görüntü özellikleri Emek Sinemasını Doğuda ve Güney Doğu Anadolu’da öne çıkaran etkenlerdi.

Emek Sineması faal olduğu yıllarda sadece teknik özellikleri ile değil vizyondaki filmleri ile ve salon sahne düzeniyle de  başka salonlara hep emsal olarak gösterilmiştir.

Üstteki balkonu, locaları ve salonu ile kapasitesi 850-900 arasında olan Emek sinemasında film başlayacağı zaman tepedeki ışıklar adete bir gök kuşağı gibi olur lambalar sıra sıra yanıp söner ve bu da adeta bir gösteri gibi olurdu.

O anları hatırladığım zaman doğrusu içim bir hoş oluyor.

O anları yaşadığım için mutluyum.

İşte o zamanki Emek Sinemasının perdesin de <EMLAK KREDİ BANKASI> reklamı vardı hala gözlerimin önündedir o perde sarımtırak perde.

 

HAYDİ SİNEMAYA…

 

Kışlık sinemalar ikişer katlıydı. Localar normalde dört kişilikti. Ancak ilavelerle 6 kişiye çıkabiliyordu.

                       

Aileler  kaide olarak balkonu ve özellikle locaları tercih ederlerdi. Filmin başlamasına yakın şehrin sinemaya düşkün zenginleri ve ileri gelenleri gelir ve büyük bir ciddiyetle yerlerine otururlardı. Film bitiminde genellikle yazılı olmayan bir kaide işlerdi. Aileler veya genç kızları olanlar ya filmin bitmesine birkaç dakika kala veya fim bittikten ve salon boşaldıktan sonra kalkarlardı.

 

Kışlık sinemalar gündüz matinelerini saat  14.15  yani saat 2.15 de  yaparlardı. Gece gösterimi (suare) ise mevsimine göre7 veya 8.00  de olurdu. Uzun yıllar her gösterimde iki film oynatılırdı. Bayram günleri ise özel matineler olur, iki film art arda gösterilirdi. Genellikle ilk gösterim saat 10.15  da başlardı.  Öğleden sonrada film 14.15 de başlardı.

 

 

Asıl filmden önce gösterilen gelecek filmlerin ‘parça’ ları biraz uzun kaçmışsa seyircinin ıslıkları bunu hemen hatırlatırdı. Filmin gösterimi sırasında elektrikler kesilince bütün salon ıslıktan çınlar, seste veya görüntüde bir aksaklık olduğu zaman ise seyircilerin gür sesle bağırmaları gecikmezdi; ‘Makinistttt…’

 

Yazlık sinemalar ayrı bir eğlence mekanıydı. Kışlık sinemalar gibi yazlık sinemaların da  arka kısımlarında sıra ile localar bulunurdu.  Seyirciler tahta sandalyeler veya uzun tahta  kanepelerde  otururlardı.

Oldukça sert ve dayanıklı olan, bağlantıları demirlerle bağlanan bu sandalyeler kışın bir tarafta istiflenir yazın yeniden kullanıma sunulurdu.

Film başlamadan saatler önce sinema çevresinin bütün ışıkları yakılır,yüksek perdeden günün moda müzik parçaları çalınırdı. Filmin sesi olabildiğince açılır, sesin mümkün olduğunca yayılması sağlanırdı.  

50 li ve 60 lı yıllarda Van  küçük, yerleşim alanı sınırlı ve yüksek binaların olmadığı bir şehir olduğu için, yaz aylarında  özellikle ilerlemiş saatlerde şehrin herhangi bir yerinden yazlık sinemalardan yayılan  filmin müziğini hatta zaman zaman konuşmalarını takip etmek mümkün olabilirdi.

Benim çocukluk arkadaşım Yetkin ural’ın evleri yazlık şehir sinemasının hemen yanında olduğu için ara sıra onların toprak damlarında yıldızların altında film seyrederdik. Bu damda seyretmede sinema sahiplerini çok rahatsız etmezdi. Zaten bu olay sadece yıldız ve şehir sinemasın yazlıklarında olabiliyordu.

gökyüzünün altında çaylarını içen erişkinlerin yanında  ilerleyen saatlerde üşümeye başlayan, uykusu gelen ve kıvrılarak hayatlarının en güzel uykusunu çeken çocuklar olurdu.

 

90 lı  yıllara kadar sinema salonlarında yaygın olarak yenen kabuklu çekirdeğin çıkardığı ‘çıt,çıt,çıt..’ sesi fon müziği gibi film sonuna kadar devam ederdi. Uzun yıllar ilk sırayı alan ve çıtlaması maharet gerektiren “Kavun Çekirdği” nin yerini  daha sonraları “Kabak Çekirdeği” aldı.

Ancak  çok sonraları bütün sinemalarda çekirdeğin saltanatı sona erdi. Arada bir o dönemlerin tek içeceği olan Uludağ Gazozlarını satan çocukların söylediği ‘Gazozz’ sesleri, metal gazoz açacağının şişelere sürtülmesi ile oluşan seslere karışır, gazoz isteyen çocukların isteklerini devamlı taze tutardı.

Çocuklu ailelerin sinemaya gidişleri de dönüşleri de bir olaydı. Sinemaya kimlerin götürüleceğine karar verilir, gidemeyenler üzülür, götürülmesi düşünülmeyen çocuklar ya başka bir ödülle ikna edilir veya bir punduna getirilip habersiz gidilirdi. Çocuklu ailelerde asıl sorun dönüşte yaşanırdı.

Çocuklar uyumuşsa ya zorla yürütülür veya herkes bir çocuğu sırtlayarak evin yolunu tutardı. Yaz aylarında bu fazla bir sorun olmazdı ama  kış aylarında bir de soğuk, rüzgar özellikle kar varsa özel arabaların olmadığı o yıllarda eve varmak tam bir fedakarlık  gerektirirdi.                                   

Tabii ki gösterilerde  kadın, çoluk, çocuk, bebeklerden oluşan   seyircinin çıkardığı  konuşma, sohbet, yorum, ağlama, kızma sesleri film sesini bastırırdı. Hele film acıklı ise özgürce ağlama seslerine kimse mani olmak gereğini duymazdı.

Beğenilen filmler günlerce konuşulur, görmeyenler en kısa zamanda filmi görmeye gider, gidemeyenler ise kaçırdıkları için hayıflanırlardı.

Kadınların sinemaya gitmeleri her zaman kolay değildi. Birçok erkek karısının sinemaya gitmesini istemezdi. Genellikle erkekler arkadaşları ile kendi aralarında geceleri sinemaya giderlerdi. Kadınlar da doğal  olarak grup halinde kadınlar matinesini beklerlerdi.

Kadın erkeğin beraberce sinemaya gitmesi ‘Asrilik’ belirtisiydi. Kadınların kocalarından veya kaynanalarından habersiz sinemaya gitmeleri durumunda zaman zaman doğan küçük aile faciaları mahalle dedikodularının önemli malzemelerinden biriydi.

Şehrin ileri gelenleri, zenginleri ise özellikle gece matinelerine giderler, balkondaki localarına yerleşirler ve çoğu zaman filmden çok diğer localardakileri süzerlerdi.

 
Etiketler: BİRAZ, EMEK, SİNEMASINDAN, BAHSETMEK, İSTİYORUM,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Naim Hoca
GEMİLERDE TALİM VAR
Biz anneden böyle gördük
Vanlıyam şanlıyam
Karınca ezmez şevki
Topkapı sarayı cinayetleri
Fıkraya tahammülü olmayan adam
İmparator Fatih Terim
Çanakkale’de şehit olan bir Mehmetçiğin son mektubu
Bir adam, bir mektup...
Kıbrıs Fatihi
Aşk rubaileri
Âşıktı delikanlı
ALİ HAYDAR BEY VE CEVDET BEY
ADNAN SÜVARİ’NİN GÖZTEPE’Sİ
YAŞ DESTANI'NIN ÖYKÜSÜ
Van’da köy düğünleri
Mustafa Efendi
TOPRAĞIN SESİ
TAYYAR DABBAĞOĞLU
ŞEMSETTİN ÖZDEMİR VE MAZİDEN ESİNTİLER
Van'da sinemalı yıllar
ESKİ DOSTLAR
SEYYİD AHMET ARVASİ
Selim Gülsoy
Ölüm Gelenekleri
Nerede kaldı o eski kötü adamlar
Ne ğoş gonuşi bu Vanlilar
O eski Vanlılar
İSMAİL PERİHANOĞLU
Vanda hıdrellez
HA BU DİYAR
KAÇ KİŞİ KALDIK (8)
Kimler geldi kimler geçti
GAYNANAYI ŞİKÂYET
Eski Van’da sünnet merasimi
ESKİ VANDA RAMAZAN ve KURBAN BAYRAMLARI
ESKİ VANDA KOMŞULUK
ESKİ VANDA KOMŞULUK
ESKİ VANDA HALK İNANIŞLARI
Eski Van’da çocuk oyunları
Anılardan bir demet
Ermeni mezalimi hafızalarda
Unutulmayanlar: Enver Dilaver
EDREMİTLİ FATO NENE
DEVR-İ SİYASET
ÇÖKERTMEDEN ÇIKTIM DA HALİLİM
ÇOCUKLUK GÜNLERİ
Van Yemekleri
Biz kaç kişi kaldık?
BEYBABA
Alıştım Sana
64 YILDA NELER OLMUŞ NELER…
BİR ZAMAN (1)
Molla Hamit Ekinci (Hamit Hoca)
Yaşar Kemal
Vankulu Lügati
Ada sahillerinde bekliyorum - I
Süreyya (Sürgünde ölen prenses)
Abdurrahman Somdani’nin öyküsü
Çöpçülerin suçu yok
Kesik Çayır Biçilir Mi?
Haydi Sinemaya
Hayali Hasan Yavaş’ı yarenlikte astılar
Güvercin Uçuverdi
BİRAZ DA GÜLÜMSEYELİM
Gülfem Hatunun ölümü...
Güldüren adamın ağlatan sonu
Guantanamo gardiyanı Müslüman oldu
FUTBOLUN EFENDİSİ
Fil Hadisesi
FAHRETTİN PAŞA - MEDİNE MÜDAFİİ
Sahnedeki Erol Büyükburç
DEĞİRMENBAŞI VE HIDRELLEZ
Cellât, Menderes'e 'o ayakkabılar benim olacak' dedi
Cehennemden kurtuldu
Şöhretten Sefalete Düşen Yıldız
BU MİLLETE UŞAKLIĞI ÖĞRETEMEDİM
Bu Millet O Kadar Zengin Değil
Bodrum Hakimi
Bir zamanlar EOKA
Şahbağı Efsanesi
Atakan Çelik gönüllerde
Ercişli Emrah ile Selvi Han Hikayesi
Bir zamanlar yeni Van sineması
Bermuda Şeytan Üçgeninin Sırrı
Bir adam, bir mektup...
BEYAZ KELEBEKLER
Bermuda Şeytan Üçgeni
Berlin panteri Turgay Şeren
BEDİR TÜRKÜSÜ'NÜN HİKAYESİ
Bayan Bacak: Serpil Örümcer
BEKÇİ BAKIR
BABA ERENLERDEN…
KAÇ KİŞİ KALDIK (18)
Ayşe Tatile Çıksın
Aşk Rubaileri - Mevlana
Kaç kişi kaldık -17
Aşıktı delikanlı
Aşık Beyhani
Aşan Bilir Karlı Dağın Ardını
İslam'da Ashab-ı Kehf
Arzu İle Kamber Hikâyesi
KAÇ KİŞİ KALDIK (15)
VAN MANİLERİ
MEHMED EFENDİ, VANÎ
Vanlı Köçek Rıza
KAÇ KİŞİ KALDIK (14)
Türkçenin İlk Matbu Eseri: VANKULU LÜGATİ
Kaç kiş kaldık (13)
GELİN KAYNANA ATIŞMASI
KAÇ KİŞİ KALDIK (12)
Eski Van'da komşuluk
ALİ HAYDAR BEY VE CEVDET BEY (ESKİ VAN VALİLERİ)
64 YILDA NELER OLMUŞ NELER…
KAÇ KİŞİ KALDIK (11)
Eski van’da sünnet merasimi
ESKİ VANDA ASKERE GÖNDERME
KAÇ KİŞİ KALDIK (10)
ESKİ VAN'DA ÖLÜM GELENEKLERİ
Adnan süvari ve Göztepe
KAÇ KİŞİ KALDIK (8)
ESKİ VANDA RAMAZAN ve KURBAN BAYRAMLARI
KAÇ KİŞİ KALDIK (7)
Altuna'nın kaderi
AN GELİR ATİLLA İLHAN ÖLÜR
Eski Van’da çocuklara ad koyma
Alamut kalesi
Van’da halk inanışları
Kaç kişi kaldık (3)
Ahlat efsaneleri
7 kişi ile 7-0 kazanılan maç
365 Yıllık yaş destanının öyküsü
Eski dostlar
Unutulmayanlar...Servet Mehterbaşıoğlu
Van Nostaljisi
Van için bir şarkı bestele
Eski Vanı özledim
Eski Banka sokağı
Eski çamlar bardak odu
Anılardaki Yeşilçam
Molla Hamit Ekinci (Hamit hoca)
Babadan gördük
Yaş destanı ve hacı Efdal
Ordunun dereleri
Unutulmayanlar...Servet Mehterbaşıoğlu
Çocukluk arkadaşım Mustafa Sönmez
Çökertmeden çıktımda Halilim
Eski çamlar bardak oldu
Van yemekleri
Sofu baba
Anılardın bir demet
Unutulmayanlar (selim gül soy)
Ali Paşa ağıdı
Kimler geldi kimler geçti
Cengiz Alper anlatıyor
Eski Van’da çocukluk günleri
Eski Van’da 2 Nisan bayramları
Çocukluk arkadaşım Mustafa Sönmez
Vanlıyam şanlıyam
Çökertmeden çıktım da Halilim
Kinyas Kartal
Yayla suyu yan akar, ayağında kundura ve Mahmut bey ağıdı
O eski Van unutulmaz
Kaç kişi kaldık
Eski Van’da misafirlik
Onları unutmadık
Unutulmayanlar… Tayyar Dabbağoğlu
O Eski Van'da
Bir zamanlar yıldız sineması vardı
Eski çamlar bardak oldu
Şemsettin Özdemir ve maziden esintiler
Tevfik Demiroğlu anlatıyor
BİR ZAMANLAR ŞEHİR SİNEMASI
UNUTULMAYANLAR… - ENVER DİLAVER
Çay içen Fato nene
Musikişinas dostlarıma...
İlyas Kitapçı...
BİZLERİ UNUTMA GAZATACI BEG... BİZLERİ UNUTMA...'
ERNİS KÖY ENSTİTÜSÜ
BİR HAYALİ HASAN YAVAŞ VARDI
KAÇ KİŞİ KALDIK
FERİT MELEN ANLATIYOR
GİTMEYİN BE VANLILAR…
Ulusal Gazeteler
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
75
0
7
3
24
34
2
Fenerbahçe
72
0
4
9
21
34
3
Medipol Başakşehir
72
0
6
6
22
34
4
Beşiktaş
71
0
5
8
21
34
5
Trabzonspor
55
0
9
10
15
34
6
Göztepe
49
0
11
10
13
34
7
Demir Grup Sivasspor
49
0
13
7
14
34
8
Kasımpaşa
46
0
14
7
13
34
9
Kayserispor
44
0
14
8
12
34
10
Evkur Yeni Malatyaspor
43
0
13
10
11
34
11
Teleset Mob. Akhisarspor
42
0
14
9
11
34
12
Aytemiz Alanyaspor
40
0
16
7
11
34
13
Bursaspor
39
0
17
6
11
34
14
Antalyaspor
38
0
16
8
10
34
15
Atiker Konyaspor
36
0
16
9
9
34
16
Osmanlıspor FK
33
0
17
9
8
34
17
Gençlerbirliği
33
0
17
9
8
34
18
Kardemir Karabükspor
12
0
28
3
3
34
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı
istanbul escort