Yazı Detayı
07 Aralık 2017 - Perşembe 15:49
 
Eski Van’da sünnet merasimi
Ümit Kayaçelebi
 
 

Yaz mevsimi geldiği zaman Van’da bazı ailelerde sünnet heyecanı, sünnet telaşı başlardı. Neden olmasın ki, sünnet, ana baba için ilk mürüvvet. Her şeyden önemlisi, dini bir vecibeyi yerine getirmek. Erkekliğe ilk adım. Yavrumuz adam olacak, Müslüman olacak diye düşünürdü herkes..

Bazı kesimlerde dini yönü düşünülmese de, sünnet olmak gelenek olarak devam edip gitmektedir.

Bazıları da var ki, dinden de vazgeçemiyorlar, kötü geleneklerden de... Bunlar da hem alkolden, hem dansözden, hem de mevlüd okutmaktan geri kalmıyor. Bu da bazı yöredeki insanların kendilerine has anlayışları tabi..

Bazıları da var, dini yönünü umursamıyorlar, işin sağlık yönünü ele alıyorlar.

Ne olursa olsun, sünnet, asırlardan beri inancımız ve geleneklerimiz açısından devam edip gitmektedir.

Toplumumuzda sünnetin gerçek manasını bilen aileler, bu işe biraz daha önem vermekte, inancı çerçevesi içinde güzel geleneklerle, güzel merasimler, hem de hayra vesile olan merasimlerle güzel manzaralar oluşturmaktadır. Öyle ya, Müslüman bir şeyin iyisini yapacak, faydalı ve hayırlı olanını yapacak.

Sünnetin ne demek olduğunu yani gerçek manasını bilmeyenler de hem sünnetin hem de geleneklerimizin yozlaşmasına sebep olmaktadır.

Bu işi yaparken sünnetin anlamına uygun düşmeyen harcamalardan, davranışlardan ve eğlencelerden kaçınılmalıdır. Çünkü kötü örnek olmak, kötülüğe sebep olmak ve kötü çığır açmak, vebal altına girmek demektir.

Her anne babanın, çocuğuna karşı vazgeçilmez sorumlulukları vardır. Bunlardan biri de erkek çocuğunun sünnet ettirilmesidir. Bu görevin adı “sünnet”tir. Sünnet olmak, çocuklar açısından da çok önem taşır. Erkekliğe ilk adım, Müslüman olmanın da gereği sayılır. Sünnet olmayanı adamdan saymazlar.

Eskiden sünnet olmayan çocukları oyuna bile almazlardı. “Sen sünnet olda gel” derlerdi. Geçmiş yıllarda Van’da çocuklar daha kundakta iken bebecikken sünnet edilmesi yaygındı. Bu âdeti Van’da en iyi uygulayanlarda Siirtli olup ta Van’da yaşayanlardı.

Özellikle Van’da sünnet yapan bu işle uğraşanların çoğunluğu Siirtli sünnetçiler olduğu için onlar çocuklarını çok erken sünnet ettirmeleri Van halkına da bir örnek teşkil ettirmekteydi.

Kundakta iken çocuğunu sünnet ettirmeyenler çocuklar daha ilkokulu bitirmeden yani 12 yaşına gelmeden sünnet olmaları sağlanırdı. Çünkü çocuk büyüdükçe sünnet işlemi daha da zorlaştığı için çocuk kabalaşmadan sünnet ettirilmesi düşünülürdü.

Sünnet merasimleri eski yıllarda şimdiki gibi salonlarda veya lüks mekânlarda yapılmıyordu. Sünnet merasimleri evde oluyordu ve aile efradı ile birlikte sade bir törenle gerçekleşiyordu.

Sünnet olacak çocuk o gün veya bir gün evvel mutlaka ya hamama götürülürdü veya evdeki hamamda yıkanırdı. Tertemiz giysiler giydirilirdi. Eğer önceden yapılmış bir hazırlık varsa o gün için hazırlanan özel giysilerde giydirilirdi.

Durumu iyi hali vakti yerinde olanlar eğer taksileri varsa arabayı bir güzelce süsler ve arkaya da bir faytona davulcu ve zurnacıyı bindirerek davul zurna çala çala bir güzelce şehirde tur atılır ve ondan sonra sünnet olacak eve gelinirdi.

Yok, eğer özel arabanız yoksa bir veya birkaç fayton kiralar yine bir davulcu zurnacıyı faytona bindirerek önce bir cumhuriyet Caddesinde ve ondan sonra birkaç mahalle gezilerek sünnet evine dönülürdü.

Burada gerek araba ile gerekse fayton ile gezmekteki amaç çocuktaki o psikolojik korkuyu ve heyecanı üzerinden atmaktı. Ve böylece bir nebze de olsa çocuk rahatlamış oluyor ve sünnete daha rahat bir ortamda girerek sünnetçinin de işini kolaylaştırmış olabiliyordu.

 Esasen çoğu ailenin de bunu yapma imkânı yoktu. Rahatlamayan çocuklar daha sünnet odasına girmeden sesleri yeri göğü inletiyordu. Sünnet odasına gelmek istemiyorlardı veya sürükleye sürükleye getiriliyorlardı.

Ne olursa olsun çocuklar başlarına geleceği bildikleri için heyecan ve korkudan aşırı tepki gösteriyorlardı.

Netice de canlı canlı ustura yemek var.

Sünnetten evvel bir mevlit falan düşünülmüş ise önce mevlit okunur orada hazır bulunan komşu, akraba misafirler tarafından dua edilirdi.

Mevlitten sonra ev sahibi tarafından yapılan yemekte yendikten sonra sünnet merasimine geçilirdi.

Sünnet yapılacak odada kadın ve kızların girmediği yerde baba, erkek misafirler ve kirve orada hazır olurdu.

İçeriye çocuk ve kadın alınmaz ve kapıda kapandıktan sonra Bu kirve dediğimiz kişi çocuk sünnet olacakken her iki bacağını arkadan sıkıca kavrayabilecek ve kıpırdamasına imkân vermeyecek kişinin biraz güçlü kuvvetli olmasına özen gösterilirdi.

Cılız, zayıf, güçsüz kimseler kolay kolay zaruret hâsıl olmasa kirve yapılmazdı. Çocuk zayıfsa işin kolay ama yaşı biraz ilerlemişse çocukta biraz gelişmiş ise o zaman haliyle kirve zorlanacağı için böyle genelde iri kıyım insanlar kirveliye aday olurlardı.

Ve herkes de kirve olmazdı. Çünkü kirve olan kişi bir yerde sünnet olan çocuğun bir ömür boyu babası mesabesinde olacağı için kirvenin kızın alma imkânı da olmazdı.

Van’da erkek çocuğu sünnette tutan kirve sünnet olan çocuğun manevi babası sayılır. Hatta kirvelik, için  ‘Peygamber dostluğudur’ derler. Kirve olanlar birbirleriyle akraba sayılırlar.

Çocuklar da birbirleriyle kardeş sayılır. Bu âdetin temelinde ise çocuğun sünnet kanının kirvenin kucağına düşmesi sayılmıştır.

Ve kirve artık o andan itibaren yakın akraba oluyordu. Onun için Van’da her sünnet olan kişi ve ailesi kirve ile ömür boyu gidiş-geliş halinde olunurdu.

Bu bakımdan kirveler hem sevilen, sayılan birazda güçlü kişilerden seçilirdi. Sünnet olacak çocuğa sünnetten sonra bir müddet pantolon giyme imkânı olamayacağı için ya annesinin veya ablalarından birinin geniş eteklerinden birisi giydirilir ve ondan sonra sünnet işlemi başlardı.

O yokluk zorluk yıllarında herkesin özel sünnet başlığı ve sünnet elbisesi alma imkânı olmadığı için iş etekle halledilirdi. Tabi ki durumu iyi olanlar sünnet taç, elbisesi asa ve her şeyini alır ve geniş bir davetli topluluğu ile sünnet yaparlardı.

Hatta arabası olanlar sünnetten evvel sünnet çocuğunu dolandırırılar ve sünnet merasiminin hayırlı olması için Ya Sofu Baba veya Abdurrahman baba ziyaret edilirdi. Özel arabası olmayanlarda kiralık fayton tutarak sünnet çocuğun gezdirir ve o sünnet heyecanını kısmende olsa atmasını sağlarlardı.

Sünnet olacak çocuğu kirve arkadan iki bacağını kelepçeleyecek bir şekilde tutar ki sünnet esnasında kıpırdamasın ve sünnetçi işini rahatça yapabilsin.

Bu şekilde tuttuktan sonra orada bulanan cemaat Peygamber Efendimize salâvat getirirler.

Sünnetçi Bismillah der ve çocuğa usturayı göstermeden birden atardı. Usturayı yiyen pipisi kesilen çocuk haliyle bağırdığından orada bulunan birisi elinde hazır tuttuğu lokumları sünnet çocuğunun ağzına bastırırdı.

Ve böylece fazla bağırma imkânı verilmezdi. Sünnetçi sünnet mahallini sarıp sarmaladıktan sonra o acıyla ağlayan çocuğu hemen karyolasına yatırırlardı.

Sünnetçinin hizmet bedelini kirve verir ve çocuğun sahipleri de kirve için aldıkları bir hediyeyi ona takdim ederlerdi.

Çocuğun ilk hediyesini mutlaka kirve verirdi. Kirve eğer altın almışsa bunu çocuğun yastığının üzerine filkete ile takardı. Ondan sonra babası, amcaları, Dayıları ve gelen kim varsa hediyelerini çocuğun başucuna bırakıp giderlerdi.

 Düzenlenmiş karyolada bir kaç gün yatar ve gelen misafirler hediyesini azdan çoktan bırakıp giderlerdi. Bu arada Sünnet çocuğuna arada bir sünnetçi uğrar ve herhangi bir olumsuzluk var mı yok mu diye kontrol ederdi.

Burada şunu da belirtmeden geçmeyeyim. Yukarda da belirttiğim üzere O zaman ki sünnetçiler de hep Siirtten gelen ve Van’da yaşayan sünnetçiler idi.

 



başıma giydim fes 
aniden oldum prens
işte karşındayım sünnetçi baba
istediğin kadar kes.

sünnetçi beğendi tipimi 
pazara kesecek pipimi
fazla olan kesilirmiş 
başa gelen çekilirmiş
 

evimizin tek oğluyum
babamın sağ koluyum
annemin göz bebeği 
bu yuvanın gülüyüm 

ben kararımı verdim
sünnet olmak tek derdim
bütün dostlar buyursun
sünnetçiye söz verdim

 
Etiketler: Eski, Van’da, sünnet, merasimi,
Yorumlar
Diğer Yazılar
Kimler geldi kimler geçti
GAYNANAYI ŞİKÂYET
ESKİ VANDA RAMAZAN ve KURBAN BAYRAMLARI
ESKİ VANDA KOMŞULUK
ESKİ VANDA KOMŞULUK
ESKİ VANDA HALK İNANIŞLARI
Eski Van’da çocuk oyunları
Anılardan bir demet
Ermeni mezalimi hafızalarda
Unutulmayanlar: Enver Dilaver
EDREMİTLİ FATO NENE
DEVR-İ SİYASET
ÇÖKERTMEDEN ÇIKTIM DA HALİLİM
ÇOCUKLUK GÜNLERİ
Van Yemekleri
Biz kaç kişi kaldık?
BEYBABA
Alıştım Sana
64 YILDA NELER OLMUŞ NELER…
BİR ZAMAN (1)
Molla Hamit Ekinci (Hamit Hoca)
Yaşar Kemal
Vankulu Lügati
Ada sahillerinde bekliyorum - I
Süreyya (Sürgünde ölen prenses)
Abdurrahman Somdani’nin öyküsü
Çöpçülerin suçu yok
Kesik Çayır Biçilir Mi?
Haydi Sinemaya
Hayali Hasan Yavaş’ı yarenlikte astılar
Güvercin Uçuverdi
BİRAZ DA GÜLÜMSEYELİM
Gülfem Hatunun ölümü...
Güldüren adamın ağlatan sonu
Guantanamo gardiyanı Müslüman oldu
FUTBOLUN EFENDİSİ
Fil Hadisesi
FAHRETTİN PAŞA - MEDİNE MÜDAFİİ
Sahnedeki Erol Büyükburç
DEĞİRMENBAŞI VE HIDRELLEZ
Cellât, Menderes'e 'o ayakkabılar benim olacak' dedi
Cehennemden kurtuldu
Şöhretten Sefalete Düşen Yıldız
BU MİLLETE UŞAKLIĞI ÖĞRETEMEDİM
Bu Millet O Kadar Zengin Değil
Bodrum Hakimi
BİRAZ EMEK SİNEMASINDAN BAHSETMEK İSTİYORUM
Bir zamanlar EOKA
Şahbağı Efsanesi
Atakan Çelik gönüllerde
Ercişli Emrah ile Selvi Han Hikayesi
Bir zamanlar yeni Van sineması
Bermuda Şeytan Üçgeninin Sırrı
Bir adam, bir mektup...
BEYAZ KELEBEKLER
Bermuda Şeytan Üçgeni
Berlin panteri Turgay Şeren
BEDİR TÜRKÜSÜ'NÜN HİKAYESİ
Bayan Bacak: Serpil Örümcer
BEKÇİ BAKIR
BABA ERENLERDEN…
KAÇ KİŞİ KALDIK (18)
Ayşe Tatile Çıksın
Aşk Rubaileri - Mevlana
Kaç kişi kaldık -17
Aşıktı delikanlı
Aşık Beyhani
Aşan Bilir Karlı Dağın Ardını
İslam'da Ashab-ı Kehf
Arzu İle Kamber Hikâyesi
KAÇ KİŞİ KALDIK (15)
VAN MANİLERİ
MEHMED EFENDİ, VANÎ
Vanlı Köçek Rıza
KAÇ KİŞİ KALDIK (14)
Türkçenin İlk Matbu Eseri: VANKULU LÜGATİ
Kaç kiş kaldık (13)
GELİN KAYNANA ATIŞMASI
KAÇ KİŞİ KALDIK (12)
Eski Van'da komşuluk
ALİ HAYDAR BEY VE CEVDET BEY (ESKİ VAN VALİLERİ)
64 YILDA NELER OLMUŞ NELER…
KAÇ KİŞİ KALDIK (11)
Eski van’da sünnet merasimi
ESKİ VANDA ASKERE GÖNDERME
KAÇ KİŞİ KALDIK (10)
ESKİ VAN'DA ÖLÜM GELENEKLERİ
Adnan süvari ve Göztepe
KAÇ KİŞİ KALDIK (8)
ESKİ VANDA RAMAZAN ve KURBAN BAYRAMLARI
KAÇ KİŞİ KALDIK (7)
Altuna'nın kaderi
AN GELİR ATİLLA İLHAN ÖLÜR
Eski Van’da çocuklara ad koyma
Alamut kalesi
Van’da halk inanışları
Kaç kişi kaldık (3)
Ahlat efsaneleri
7 kişi ile 7-0 kazanılan maç
365 Yıllık yaş destanının öyküsü
Eski dostlar
Unutulmayanlar...Servet Mehterbaşıoğlu
Van Nostaljisi
Van için bir şarkı bestele
Eski Vanı özledim
Eski Banka sokağı
Eski çamlar bardak odu
Anılardaki Yeşilçam
Molla Hamit Ekinci (Hamit hoca)
Babadan gördük
Yaş destanı ve hacı Efdal
Ordunun dereleri
Unutulmayanlar...Servet Mehterbaşıoğlu
Çocukluk arkadaşım Mustafa Sönmez
Çökertmeden çıktımda Halilim
Eski çamlar bardak oldu
Van yemekleri
Sofu baba
Anılardın bir demet
Unutulmayanlar (selim gül soy)
Ali Paşa ağıdı
Kimler geldi kimler geçti
Cengiz Alper anlatıyor
Eski Van’da çocukluk günleri
Eski Van’da 2 Nisan bayramları
Çocukluk arkadaşım Mustafa Sönmez
Vanlıyam şanlıyam
Çökertmeden çıktım da Halilim
Kinyas Kartal
Yayla suyu yan akar, ayağında kundura ve Mahmut bey ağıdı
O eski Van unutulmaz
Kaç kişi kaldık
Eski Van’da misafirlik
Onları unutmadık
Unutulmayanlar… Tayyar Dabbağoğlu
O Eski Van'da
Bir zamanlar yıldız sineması vardı
Eski çamlar bardak oldu
Şemsettin Özdemir ve maziden esintiler
Tevfik Demiroğlu anlatıyor
BİR ZAMANLAR ŞEHİR SİNEMASI
UNUTULMAYANLAR… - ENVER DİLAVER
Çay içen Fato nene
Musikişinas dostlarıma...
İlyas Kitapçı...
BİZLERİ UNUTMA GAZATACI BEG... BİZLERİ UNUTMA...'
ERNİS KÖY ENSTİTÜSÜ
BİR HAYALİ HASAN YAVAŞ VARDI
KAÇ KİŞİ KALDIK
FERİT MELEN ANLATIYOR
GİTMEYİN BE VANLILAR…
Öne Çıkanlar
Ulusal Gazeteler
Bizim Gazete
Alıntı Yazarlar
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
32
33
3
2
10
15
2
Medipol Başakşehir
30
25
3
3
9
15
3
Fenerbahçe
29
31
2
5
8
15
4
Göztepe
27
28
4
3
8
15
5
Beşiktaş
27
23
2
6
7
15
6
Kayserispor
27
23
2
6
7
15
7
Trabzonspor
25
31
4
4
7
15
8
Bursaspor
24
27
5
3
7
15
9
Sivasspor
22
20
7
1
7
15
10
Akhisarspor
19
20
6
4
5
15
11
Kasımpaşa
18
24
7
3
5
15
12
Alanyaspor
17
26
8
2
5
15
13
Yeni Malatyaspor
16
18
7
4
4
15
14
Osmanlıspor FK
14
22
9
2
4
15
15
Atiker Konyaspor
14
15
9
2
4
15
16
Antalyaspor
14
15
7
5
3
15
17
Gençlerbirliği
12
19
9
3
3
15
18
Kardemir Karabükspor
8
13
11
2
2
15
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.

Haber Yazılımı